عنوان پروپوزال به فارسي :

سنجش کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیررسمی

عنوان پروپوزال به انگليسي :

Measuring Quality of Life in Informal Settlements (Case Study: City of Ghods)

پروپوزال ارشد شهرسازی (سنجش کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیر رسمی)

در نمونه پروپوزال ارشد طراحی شهری به دنبال ارائه طرحی جهت یادگیری دانشجویان ارشد با ساختار کلی پروپوزال هستیم که دانشجو بتواند با مطالعه پروپوزال در روند انجام پایان نامه ارشد آشنایی پیدا کند و توان تدوین پروپوزال و پایان نامه را داشته باشد.از آنجایی که دانشجویان در مقطع ارشد آشنایی اولیه ای با روند انجام پروپوزال و انجام پایان نامه ندارند و در این مسیر نیازمند مشاوره در انجام پایان نامه هستند بنابراین سعی شده است که با ارائه موضوعات پایان نامه،نمونه پروپوزال ارشد و نمونه پایان نامه ارشد دانشجویان را در این مسیر یاری رسانده و آشنایی لازم را در این مسیر کسب نمایند.لازم است که دانشجویان عزیر با دقت نمونه موضوعات پایان نامه و نمونه پروپوزال ها و پایان نام های ارائه شده را با دقت مطالعه نموده و با نمونه برداری از هر قسمت به تدوین پروپوزال و پایان نامه خود اقدام نمایند.امید است که در این راه بتوانیم همواره مشاور و همراه شما باشیم .

بیان مساله اساسی تحقیق به طور کلی (حداقل 10 سطر شامل پرسش اصلی تحقیق):

کیفیت زندگی مفهوم نوینی نیست، مفهوم کیفیت زندگی در حوزه های مختلف دارای معانی متفاوتی است. به عنوان مثال، بسیاری از اقصاددانان کیفیت زندگی را براساس درآمد می سنجند، در حالی که نزد جامعه شناسان، این مفهوم نیازهای اساسی، زندگی رو به رشد و رضایت بخشی، فقر و محرومیت اجتماعی،انسجام اجتماعی، نوع دوستی و از خود گذشتگی میان جماعات را در بر می گیرد(فیلیپس، ۲۷۹:۲۰۰۹). بنابراین، کیفیت مفهومی ذهنی و چند بعدی است و آن را می توان ادراک افراد از موقعیت خود در زمینه فرهنگی و ارزشی که در آن زندگی می کند و در ارتباط با اهداف، انتظارات و استانداردهای آنهاست دانست (نیلسون، ۱۲۱:۲۰۰۹). نگاه کالبدی - کارکردی برنامه ریزی ها به ابعاد و جنبه های مختلف زندگی در گذشته سبب شد که از اواخر دهه ۱۹۹۰، تحت تأثیر نیازها و آگاهی های جدید مفاهیم اجتماعی نوینی مثل رفاه اجتماعی ، کیفیت زندگی  و عدالت اجتماعی  در قلمرو برنامه ریزی و توسعه عمومی مطرح شود ( مهدی زاده و همکاران، ۳۰۱:۱۳۸۵). از طرفی با اعلام شاخص های کیفیت زندگی، وینا، زوریخ و اوکلند بهترین نقاط شهری جهان و سنگاپور، توکیو و کوبه ژاپن بهترین نقاط شهری در آسیا و دبی به عنوان بهترین شهر در خاورمیانه، برای زندگی در سال 2012 معرفی شدند. همچنین بغداد در این رده بندی در رتبه آخر قرار دارد. موسسه منابع انسانی مرسره با استفاده از وضعیت استانداردهای شهرنشینی و کیفیت زندگی جهان براساس شاخص های زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، بهداشتی، امنیتی، آموزش و پرورش، حمل و نقل، مسکن و دیگر خدمات شهری (همچون مراکز تفریحی، سالن های سینما، تئاتر و...) این گزارش را منتشر ساخت(Mercer,2012: 19).

کشور ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه، از رشد بالایی در رابطه با نسبت جمعیت شهری و همچنین تعداد شهرها برخوردار است، به گونه ای که طبق آمار سال ۱۳۹۰، جمعیت شهرنشین کشور به 71.4درصد جمعیت و تعداد نقاط شهری به ۱۳۳۱ نقطه شهری افزایش یافته است و چنین رشدی بیانگر ضرورت توجه بیشتر، به وضعیت زندگی شهرنشینان و بررسی و شناخت مشکلات آنان است(پوراحمد،زارعی،1393: 2).

شهرو شهرنشینی ایران همزمان با قرارگرفتن در روابط نظام سرمایه داری جهانی وارد دوره ای از تغییرات ودگرگونی شد که اگرچه ریشه در زیر ساختهای اقتصادی (تولیدی صنعتی)جامعه ایران نداشت اما به هرحال متاثر از شیوه هاوروش های امروزین تولیدوتوزیع مبادله ومصرف ونیز تحت تاثیر عوامل خارجی وداخلی رشد ،چالش های جدیدی را برانگیخت .تکامل نیافتن نظام سرمایه داری در ایران به دلیل موانع متعدد ساختاری،افزایش بهای نفت در دهه پنجاه و اصلاحات اراضی که خود حاصل پایان همنشینی نظام سرمایه داری، 1385: 3) .استقرار صنایع و کارخانجات در محدوده بلافصل شهرها و عمدتا کلانشهرهاورواج روابط سرمایه داری سوداگرو وابسته ازیک سو وبی نیاز شدن شهرها از مازاد تولید روستاها وقطع ارتباط تاریخی شهرها با روستاها و تقویت نقش وجایگاه شهرها وتخریب بنیان های زیستی و معیشتی روستاییان ناشی از اصلاحات اراضی از سوی دیگر نامعادلاتی را شکل داد که حاصل ان مهاجرت گسترد روستایان به شهرهایی بود که بنیان های تولیدی شان به درجه ای از کمال نرسیده بود که قدرت جذب انبوه مهاجران را داشته باشند انبوه مهاجران جذب شده به شهرها نیاز به سرپناه ومسکنی داشتند که با توجه به وضعیت درامدشان قادر به تامین ان نبودندوبه دلیل انکه نمی توانستند در بازار رسمی نیاز خودرا براورده سازند،در بازار غیر رسمی زمین و مسکن گونه های متفاوتی از سرپناه را جستجو میکردند که در سالهای دهه پنجاه وشصت با عناوینی چون حاشیه نشینی ،الونک نشینی وزاغه نشینی شناخته شده اند این شکل اسکان در سالهای پس از انقلاب اسلامی نیز گسترش یافت وحتی طی سالهای اخیربه سکونتگاههای مستقلی تبدیل شده ودر رقابت با شهر اصلی قرار گرفته اند انهاپدیده های جدیدی حد فاصل شهر_روستا به شمار می ایند که با مشخصاتی چون خودرویی رشد ،بی اعتنایی به ضوابط و مقرارت رسمی شهرداریوساختمانی اتکا بر عزم و اراده خودجوش مردمی،تاثیر ناپذیری ازمدیریت و کنترل های دولتی ورسمی ونظایر اینها شناخته می شوند این معضل ،چهره وسیمای انها را بدقیافه وزشت نشان میدهد دوگانگی رادر جامعه شهری تشدید میکند شیب طبقاتی را دامن میزند وبسیاری از مشکلات دیگررا به وجود می اورد اجرا طرحهای متکی بر درامد نفت و تمرکز بر طرح های صنعتی در سال 1332منجر به مهاجرت بی رویه روستاییان از مناطق روستای به شهرهای بزرگ و پایتخت شد واز دهه چهل مشکل حاشیه نشینی شهری به عنوان مشکلی اجتماعی و ساختاری درشهرها خود نمایی کرده وقوع انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و مهاجرت افغان ها به ایران توسعه حاسیه نشینی را به دنبال داشت در دهه های اخیر نیز روند رو به افزایش هزینه مسکن و کاهش روز افزون درامد ،افزایش نرخ رشد جمعیت نقاط شهری و به دنبال ان فزونی سطح تقاضا برای مسکن معضلات حاشیه نشینی دامن زده است در شرایط کنونی نیز بسیاری از شهرهای ایران به ویژه شهرهای بزرگ باپدیده حاشیه نشینی واسکان غیر رسمی به عنوان مساله ای شهری روبه رو هستند که بر اثر نا کارامدی عملکرد های سیاسی،فرهنگی توسعه پیداکرده وریشه درنابرابری هاو عدم برنامه ریزی صحیح برای اقشار کم درامد جامعه و انتقال پدیده فقر روستایی به پیرامون شهری داد.

اصل بنیادی در تمام پژوهش های مربوط به کیفیت زندگی این است که مجموعا اقدامات و برنامه ریزی ها اثری روی مخاطبان دارد و آنها چگونه با چنین سیاست های اجتماعی برخوردار باشد. از این رو مطالعات کیفیت زندگی به سبب توجه به آثار عینی (ستانده ها) و ذهنی (دستاوردها) سیاست های به اجرا گذاشته شده می تواند از اهمیت بسزایی در ارزشیابی سیاست های اجتماعی برخوردار باشد.

با توجه به موارد مذکور هدف اصلی این پژوهش، این است که در کنار مشکلات عینی سکونتگاه های غیررسمی شهر قدس ، مانند مشکلات کالبدی و فیزیکی، مسائل و مشکلات عمده ای که در رضایتمندی و کیفیت زندگی موثر است را از منظر ساکنین بررسی نموده و مشخصی نماییم که با تقویت چه عواملی می توان به ارتقاء و افزایش کیفیت و رضایتمندی از زندگی در بافت فرسوده پرداخت.

اهداف مشخص تحقیق(شامل اهداف کلان و خرد تحقیق):

هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی پدیده حاشیه نشینی در شهر قدس و سنجش کبفبت زندگی در آن می باشد.

اهداف فرعی

از دیگر اهداف این پژوهشمی توان به موارد زیر اشاره نمود:

  1. بررسی ابعاد پدیده حاشیه نشینی و مسائل مرتبط با آن
  2. شناخت عوامل موثر بر روندپیداییش و شکل گیری حاشیه نشینی و ویژگی های آن در شهر قدس یا به عبارتی علل شکلگیری پدیده حاشیه نشینی
  3. بررسی مبانی نظری مرتبط با کیفی زندگی
  • شناخت مسائل و مشکلات موجود در شهر قدس و ارائه راهکارهای مناسب در جهت ساماندهی و توانمندسازی آن و نیز ارتقاء سطح شاخص های کیفیت زندگی در آن
  1. بررسی و تبیین شاخص های کیفیت زندگی در شهر با تاکید بر سکونتگاه های غیررسمی شهر قدس
  2. جمع آوری نظرات ساکنین و ارزیابی میزان رضایت آنها از زندگی در این بافت ها

هدف کاربردی

هدف کاربردی این پژوهش بررسی وضعیت زندگی در سکونتگاه های غیررسمی شهر قدس و ارائه نتایج آن به سازمان های مرتبط می باشد.

سوالات یا فرضیه های تحقیق:

سوال اصلی این پژوهش چگونگی وضعیت شاخص های کیفیت زندگی در شهر قدس می باشد.

مهمترین سوالاتی که در این پژوهش مطرح هستند عبارتند از:

  1. مهمترین ویژگی ها و علل شکلگیری پدیده حاشیه نشینی یا سکونتگاه های غیررسمی در شهر کدام اند؟
  2. شاخص های کیفیت زندگی کدامند؟
  3. وضعیت شاخص های کیفیت زندگی در شهر قدس از نگاه ساکنین چگونه است؟

فرضیات پژوهش

  1. به نظر می رسد مهمترین عامل شکلگیری پدیده حاشیه نشینی مسائل مدیریتی است.
  2. به نظر می رسد مهمترین اصل در شاخص های کیفیت زندگی اصل رضایتمندی ساکنین است
  3. به نظر می رسد وضعیت شاخص های کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیررسمی شهر قدس بسیار نامناسب می باشد.

پروپوزال ارشد شهرسازی (سنجش کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیر رسمی)

مرور ادبیات و سوابق مربوطه(بیان مختصر پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور پیرامون موضوع تحقیق):

در سال های اخیر مطالعات تجربی فراوانی به منظور سنجش کیفیت زندگی در کشورهای مختلف دنیا و به خصوصی شهرهای کشورهای توسعه یافته انجام گرفته است. لای و ونگ در سال (۲۰۰۷) با استفاده از شاخص های عینی به مطالعه کیفیت زندگی در شهر ایندیاناپلیسی پرداختند. هدف اصلی این مطالعه ارایه روشی برای تلفیق داده های سرشماری و سنجش از دور در درون چارچوب GIS برای ارزیابی کیفیت زندگی در شهر ایندیانا پلیسی بود. برای استخراج فاکتورهای غیر همبسته کیفیت زندگی از تحلیلی عاملی استفاده شده و شاخص ترکیبی کیفیت زندگی براساس وزن دهی فاکتورها با استفاده از امتیازات به دست آمده از تحلیل  عاملی ایجاد شده است. لی در سال ۲۰۰۸ با استفاده از شاخص های ذهنی به ارزیابی کیفیت زندگی در شهر تایپه پرداخته است. در این راستا ۳۳۱ نفر از ساکنان شهر تایپه به منظور پیمایش ارزیابی ذهنی ساکنان از کیفیت زندگی مورد مطالعه گرفته است. نتایج این مطالعه نشان می دهد که محل زندگی، زناشویی، سن، تحصیلات، و درآمد قلمروهای مختلف رضایت را تحت تاثیر قرار میدهند. علاوه بر آن، وضعیت اجتماع، تعلقات محلی، و رضایت از محله بیشترین تاثیر را بر رضایت از کیفیت زندگی دارند.

سانتوسی در سال ۲۰۰۷ به سنجش کیفیت ذهنی زندگی در شهر پورتو پرداخته است. در این مطالعه نظرات شهروندان در مورد میزان رضایت از حوزه های مختلف کیفیت زندگی شهری با استفاده از تحلیل چند متغیری مورد بررسی قرار گرفته است. محققان دیگری همچون Ibrahim et al(2002) Foo (2000 (2003)and Chang نیز با استفاده از شاخص های ذهنی به بررسی و مطالعه کیفیت زندگی در نواحی شهری پرداخته اند. داسی در سال ۲۰۰۸ چارچوب مفهومی برای سنجش کیفیت زندگی شهری پیشنهاد کرده که ارتباط محیط و کیفیت زندگی را نشان می دهد. این مدل رویکردی پایین به بالا را پیشنهاد می کند که در آن هردوی شاخص های عینی و ذهنی برای مطالعه کیفیت کلی زندگی مورد توجه قرار گرفته اند. این چارچوب محیط خارجی زندگی یعنی بعد عینی را با ادارک افراد از محیط زندگیشان یعنی بعد ذهنی ترکیب می کند.

از مهمترین مطالعاتی که در ایران در این زمینه صورت گرفته است می توان به موارد زیر اشاره نموند:

توسعه و سنجش شاخص هاي کيفيت زندگي شهري (مطالعه موردي: شهر نورآباد، استان لرستان)؛رضوانی و همکاران،1388.

هدف مطالعه حاضر، توسعه و سنجش شاخص هاي کيفيت زندگي شهري در شهر نورآباد، استان لرستان با استفاده از شاخص هاي عيني و ذهني است. داده هاي مورد نياز با استفاده از پيمايش خانوارهاي شهري در شهر نورآباد جمع آوري شده و البته از برخي داده هاي ثانويه نيز بهره برداري گرديده است. 352 خانوار از بين تمام محلات شهر به شيوه تصادفي ساده براي مطالعه انتخاب شدند. روش هاي آماري از قبيل تحليل عاملي، تحليل رگرسيون چندگانه،ANOVA  و T-test براي سنجش کيفيت زندگي و تحليل و ارزيابي روابط آن با برخي از خصوصيات فردي استفاده شد. مقايسه نتايج کيفيت عيني و ذهني زندگي در شهر نورآباد نشان مي دهد که 25 درصد خانوارها در حالت بهزيستي و 1/30 درصد در حالت محروميت قرار دارند؛ در حالي که 4/24 درصد آنها در حالت ناهماهنگي و 4/20 درصد در حالت انطباق قرار گرفته اند. هر چند که همبستگي بين ابعاد عيني و ذهني کيفيت زندگي بالا نيست، اما به طور کلي، يافته هاي تحقيق اهميت مطالعه همزمان ابعاد عيني و ذهني کيفيت زندگي را نشان مي دهد، که مي تواند به پيشبرد مطالعات کيفيت زندگي شهري کمک نمايد.

سنجش کیفیت زندگی شهری در کلانشهر تهران؛آخوندی و همکاران،1393.

شناخت و سنجش کیفیت زندگی در نواحی کلانشهر تهران که معلول  اقدامات مدیریت شهری و سایر نهادهای دولتی و خصوصی است، موضوع بسیار حیاتی است که با توجه به عدم سنجش کیفیت زندگی شهری در پهنه پایتخت تاکنون، می تواند زمینه ای برای ترسیم نقشه راهی برای مدیریت شهری و سایر نهادهای مسئول در جهت آگاهی از وضعیت موجود و اقدام برای تحقق صورت وضعیت مطلوب باشد. بر این اساس اهداف مقاله حاضر را می توان در استخراج شاخص ها و سنجه های جامع کیفیت زندگی شهری و اندازه گیری و تبیین کیفیت زندگی در سراسر نواحی کلانشهر تهران دانست. در تحلیل داده ها نیز بر اساس انتخاب رویکرد ذهنی در سنجش کیفیت زندگی از روش­های مختلف تحلیل آماری مانند روش تحلیل عاملی استفاده شده است. یافته های پژوهش در بخش مطالعات نظری به مستندسازی و استخراج جامع بیش از 90 شاخص کیفیت زندگی از سه حوزه نظری پژوهش های آکادمیک، تجارب شهرهای معتبر خارجی و پژوهش های سازمانهای جهانی منجر گردید. در مراحل بعدی گردآوری داده ها، در قالب 12000 پرسش نامه در تمامی 114 ناحیه شهر تهران و تحلیل آنها با روش های یاد شده صورت گرفت. یافته­های حاصل از اندازه­گیری کیفیت زندگی در شهر تهران نشان داد که عوامل اصلی موثر بر کیفیت زندگی در کلانشهر تهران را  نوزده عامل اصلی تشکیل می­دهند.

سنجش میزان رضایت از کیفیت زندگی در شهرهای جدید (نمونه موردی: شهر جدید بینالود)؛زیاری، پیله ور و احمدی،1394.

اهمیت کیفیت زندگی از یک سو و اهمیت و ضرورت شهرهای جدید در کاهش مشکلات شهری از دیگر سو، باعث شده تا در این پژوهش میزان کیفیت زندگی در شهر جدید بینالود بررسی شود تا ضمن شناخت عوامل مؤثر بر آن، ضعف ها و چالش ها، راهکارهایی برای افزایش کیفیت زندگی ارائه گردد. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی بوده، جمع آوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه انجام شده است و داده های حاصل از پرسشنامه با استفاده از نرم افزار SPSS و با آزمون های Pearson،t-test, crosstabs, chi square و Spearman، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که میزان کیفیت زندگی در سطح بسیار پایینی است. طبق نتایج، رابطه معنادار میان متغیرهای: سن، مدت اقامت، جنس، تأهل، اشتغال با متغیر کیفیت زندگی وجود دارد ولی رابطه معنادار میان میزان تحصیلات و کیفیت زندگی وجود ندارد.

تحلیل کیفیت زندگی شهری در بافت فرسوده مطالعه موردی: منطقه 9 شهر تهران، ملکی،زارعی،نصیری قلعه بین،1393.

هدف پژوهش حاضر سنجش کیفیت زندگی شهری در قلمرو بافت فرسوده منطقه 9 شهر تهران و با انگیزه ارایه یک الگو به منظور ارزیابی کیفیت زندگی و شناخت مؤلفه‌های مؤثر بر آن می‌باشدکه سعی بر آن دارد با توصیف و تبیین مفهوم کیفیت زندگی و بافت فرسوده، شاخص‌های تأثیرگذار بر آن، نحوه ارتباط این شاخص‌ها و نحوه سنجش آن‌ها را در بافت فرسوده شهری بررسی نماید. بنابراین مبنای سنجش کیفیت زندگی در بافت فرسوده منطقه 9 شهر تهران، میزان رضایتمندی ساکنین آن از کیفیت زندگی شهری می‌باشد. این تحقیق با رویکرد توصیفی و تحلیلی و مبتنی بر داده‌های پرسشنامه‌ای است که به روش پیمایشی صورت گرفته است. در واقع با بررسی ادبیات تحقیق و متون مرتبط با کیفیت زندگی معیار‌های مورد نظر استخراج گردید (شیوه‌ی استقرایی) و سپس با استفاده از شیوه‌ی پیمایشی (توزیع پرسشنامه) ابعاد رضایتمندی از زندگی از منظر ساکنین جمع‌آوری و با استفاده از تکنیک‌های تحلیلی spss و ,amos سنجیده شد. نتایج مبین این مطلب است که وضعیت رضایت از ویژگی‌های کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی معنادار بوده و نشان از کیفیت پایین در این شاخص‌ها دارد. بنحوی که عامل حمل و نقل، مسکن، حکمروایی شهری و دسترسی تفریحی بیشترین تاثیر را در میزان رضایتمندی از زندگی در بافت فرسوده منطقه 9 شهر تهران را دارا می‌باشند.

 

ارزیابی کیفیت زندگی شهری (مطالعه ی موردی: بافت فرسوده شهر آمل)؛خادمی و جوکار سرهنگی،1391.

هدف از این تحقیق پاسخ به پرسش اصلی تحقیق مبنی بر وضعیت شاخص کیفیت زندگی و تعیین نقاط قوت و ضعف هر یک از ابعاد سه گانه آن در بافت فرسوده شهر آمل بوده است. روش تحقیق از نوع توصیفی - تحلیلی بوده و در آن گردآوری داده ها بر پایه پرسشنامه هایی می باشد که در میان محلات 14 گانه این بافت و بر اساس جمعیت ساکن در هر محله توزیع گردیده است. جامعه آماری آن شامل350 خانوار در بافت فرسوده بوده که به شیوه تصادفی ساده  برای مطالعه انتخاب شده اند. برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده گردید که در نهایت به منظور تحلیل آمار گردآوری شده از نرم افزارSPSS  و از روش های آماری از قبیل همبستگی اسپیرمن و آزمون کای اسکوئر استفاده گردید. نتایج آزمون ها  نشان می دهد که بافت فرسوده ی شهر  به لحاظ شاخص کیفیت زندگی در زیر سطح متوسط قرار گرفته است و در این میان شهروندان از وضعیت اقتصادی نسبت به سایر مؤلفه ها ابراز نارضایتی بیشتری نموده اند. در میان محلات نیز محله پایین بازار در زمینه سلامت اجتماعی، محله نیاکی در زمینه کالبدی و محله چاکسر در زمینه اقتصادی وضعیت نامساعد تری نسبت به سایر محلات این بافت نشان داده اند.

 

تحلیل مکانی شاخص‎های کیفیت زندگی در شهر تهران، حاتممی نژاد و همکاران،1392.

این نوشتار با تکیه بر رویکرد عینی در مطالعۀ کیفیت زندگی با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‎های اصلی، به توسعۀ شاخص کیفیت زندگی در شهر تهران می‎پردازد. چهار مجموعۀ داده، شامل داده‎های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385، تصاویر ماهواره­ای ETM+، داده‎های آلودگی هوا و لایه‎های خدمات شهری برای استخراج شاخص‎های کیفیت زندگی، مورد استفاده قرار گرفت. مؤلفه‎های استخراج‎شده شامل وضعیت مسکن و مهارت، دسترسی به خدمات عمومی، کیفیت محیط و وضعیت بیکاری هستند. مؤلفه‎های به‎دست‎آمده و شاخص نهایی کیفیت زندگی، به‎منظور شناسایی و درک الگوهای جغرافیایی کیفیت زندگی در شهر تهران، مورد تحلیل مکانی قرار گرفته است. نتایج تحلیل اکتشافی داده‎های مکانی، بیانگر وجود خوشه‎بندی (خودهمبستگی مکانی مثبت) و ناهمگنی فضایی در توزیع شاخص کیفیت زندگی و مؤلفه‎های چهارگانۀ آن در سطح نواحی شهر تهران است. تحلیل اکتشافی داده‎های مکانی، برخی از نواحی که نیاز بیشتری به مداخلۀ عمومی مانند، تدارک برنامه‎های اجتماعی و زیرساخت‎های عمومی دارند، برجسته ساخته و می‎تواند سیاست‎گذاران را به‎منظور کاهش نابرابری­های درون شهری هدایت کند.

بررسی مؤلفه های کیفیت زندگی در فضاهای شهری (مطالعه موردی: شهر لامرد)، سالاری سردری و همکاران،1393.

هدف از تدوین این مقاله بررسی مؤلفه های کیفیّت زندگی در فضای شهری لامرد می باشد که متغیّرهای از قبیل حمل ونقل و شبکه معابر (کیفیّت فضا، احساس ایمنی و ...)، کیفیّت تسهیلات شهری (چراغ های روشنایی، نیمکت های استراحتگاهی)، کیفیّت محیط اجتماعی (آموزش و سلامت)، کیفیّت اقتصادی (هزینه اجاره، درآمد، هزینه های زندگی، پس انداز) و کیفیّت محیط (آلودگی منظر، سرانه فضای سبز، زیباسازی شهر) استفاده شد. روش کار در این تحقیق با رویکرد توصیفی- تحلیلی بوده و جمع آوری اطلاعات بر اساس مطالعات کتابخانه ای (اسنادی)، مشاهدات میدانی و تکمیل پرسشنامه با حجم نمونه ای 200 خانوار و به شیوه تصادفی تدوین شده و سپس به منظور تحلیل متغیّرهای مورد مطالعه، از نرم افزار SPSS و روش های آماری نظیر میانگین پاسخ ها، آزمون آماری پارامتریک T برای متغیّرهای مستقل استفاده شده است. نتایج، نشان دهنده این مطلب است که سطح رضایت از شاخص کلی کیفیّت زندگی شهری و همچنین تمامی شاخص های نه گانه آن بین کم و متوسط می باشد. نتایج همچنین نشان می دهد که در شهر لامرد، مؤلفه های کیفیّت محیط اقتصادی، کیفیّت محیط کارکردی، کیفیّت حمل و نقل و کیفیّت اجتماعی در وضعیّتی پایین تر از سطح متوسط قرار دارند. و ضریب همبستگی نشان داد که میان شاخص های کیفیّت زندگی همبستگی وجود دارد و با بهبود وضعیّت مسکن و دسترسی به خدمات می توان به ارتقاء سطح کیفیّت زندگی در شهر لامرد کمک کرد .

سنجش کیفیت زندگی در محله های درحال گذر شهری(مطالعه موردی: محله دروازه شمیران از منطقه 12 شهر تهران)، سلیمانی و همکاران، 1392.

نتایج تحقیق نشان می دهد که کیفیت زندگی در محله های دروازه شمیران در سطح پایینی قرار دارد و ۶۴ درصد از ساکنان محله از وضعیت زندگی خود ناراضی هستند. بیشترین نارضایتی مربوط به محیط زیست محله و کمترین آن مربوط به قلمرو دسترسی است.

سنجش کیفیت محط شهری،ارژنگ،1390.

نتایج تحقیق نشان می دهد که وضعیت کیفیت محیط شهری منطقه از دیدگاه شهروندان در حد متوسط است. طبق نتایج، میزان رضایتمندی ساکنان از کیفیت محیط شهری با ویژگیهای فردی خانوارها (سن، مدت اقامت، ویژگی های اجتماعی و اقتصادی) تغییر می کند.

 

تحلیلی بر کیفیت زندگی شهری در شهر بابلسر،رهنمایی و همکاران، 1390.

نتایج تحقیق نشان می دهد که کیفیت زندگی در شهر بابلسر در سطح متوسط قرار دارد، ولی بین محلات آن از نظر کیفیت زندگی شکاف عمیق وجود دارد. محله شهرک دانشگاه، بالاترین سطح کیفیت و محله بی بی سروزه، پایین ترین سطح را دارد.

تحلیل ابعاد کیفیت زندگی در نواحی شهری ایران، فرحی ملایی و دیگران، 1389.

نتایج تحقیق نشان می دهد که نواحی شهری ایران، شکاف بارزی از نظر شاخص های کیفیت زندگی هستند. از ۲۵۳ شهر مورد مطالعه، تنها ۲۴ شهر از شهرهای برخوردار بودند و ۵۰ شهر جزء نواحی محروم شناخته شدند.

 

در زمینه حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی تا به کنون مطالعات بسیار زیادی صورت گرفته است که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

- نصرتی کاریزک (1385)مسائل اجتماعی و کالبدی اسکان غیر رسمی شهرک امام علی (ع)مشهدرامورد مطاله قرار داد ه و اعتقاد دارد راهبرد توانمندسازی در راستای ساماندهی اسکان غیر رسمی به همراه راهکارهای اجرایی شرکت عمومی وخصوصی در تحلیل وضعیت اجتماعی و کالبدی شهرک امام علی مسیر است.

- مرزبن صبا(1384)اسکان غیر رسمی در نجف اباد زنجان را مطالعه نمود وپس از بررسی مشکلات به ارائه راه حل های مسکن برای بهسازی و توانمند سازی این منطقه پرداخته است و بهبود وضعیت زیست محیطی اعطای امنیت در اقامت جلوگیری از رشد بی رویه محلات نا به سامان و اصلاح رویه های موجود مدیریت شهری ،اصلاح قوانین ومقرارت ساخت وساز تجدیدنظر درطرح های توسعه شهرداری را پیشنهاد داده است .

- آنامرادنزاد، ملکشاهی و محمدی،  ارزیابی نقش سکونتگاه های غیررسمی در گسیختگی فضایی ساختار شهری (مطالعه موردی: شهر گنبدکاووس)، 1393.

یکی از زمینه های ناپایداری توسعه شهری بویژه در کشورهای در حال توسعه، سکونتگاه های غیررسمی می باشد. این سکونتگاه ها ضمن آن که سیمایی آشفته و بی نظم در بخش خاصی از شهر بوجود می آورند، لطمات اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی گسترده ای را برکل مجموعه شهر تحمیل می کنند. امروزه سکونتگاه های غیررسمی شهرگنبدکاووس شامل محلات افغان آباد، سیدآباد، بدلجه و چای بوئی می باشند. این محلات، نابرابری های فضایی - اجتماعی در شهر را تشدید کرده و مدیران شهری را با چالشی جدی مواجه نموده اند. لذا این پژوهش باهدف ارزیابی نقش سکونتگاه های غیررسمی در گسیختگی فضایی ساختار شهری گنبد کاووس انجام گرفت. روش تحقیق بکاررفته نیز؛ ترکیبی ازروشهای تحلیلی- توصیفی و پیمایشی میباشد تا بتواند با تجزیه وتحلیل آماری داده های بدست آمده به اهداف تحقیق نزدیکترشود. لذا در این مقاله از متغیرهای مندرج در 384 پرسشنامه(حجم نمونه) برای پیشبرد تحقیق بهره گرفته شده است. همچنین، برای تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون کای- دو و نیز همبستگی اسپیرمن استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد اکثر زمینهای محلات مورد نظر فاقد مجوز و سند رسمی برای ساخت و ساز می باشند. با این وجود از خدمات و تسهیلات شهری استفاده نموده و به رشد خود در بدنه شهر همانند محلات دیگر ادامه می دهند لیکن با ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی نابسامان خود نوعی گسیختگی را برکل فضای شهر گنبد کاووس تحمیل نموده اند.

- رضایی  و کماندری، بررسی و تحلیل علل شکل‌گیری حاشیه نشینی در شهر کرمان، نمونه مورد مطالعه محلات سیدی و امام حسن، 1393.

هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل موثر بر علل شکل گیری و گسترش محلات حاشیه نشین (شهرک سیدی و امام حسن) در شهر کرمان می‌باشد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی – تحلیلی است که داده های مورد نظر از طریق مطالعه میدانی و کتابخانه ای جمع آوری شده، در روش پیمایشی از ابزار پرسشنامه استفاده شده و حجم نمونه 371 نفر با استفاده از فرمول کوکران تعیین شده و شیوه نمونه گیری سهمیه ای و پرسشنامه به صورت تصادفی بین ساکنین محلات سیدی و امام حسن توزیع شده است و به وسیله نرم افزار spss مورد تجزیه تحلیل قرار گرفته است، نتایج تحقیق حاکی از آن است مهم‌ترین عامل ایجاد و گسترش این محلات در شهر کرمان مهاجرت از محیط‌های کوچک روستایی– شهری می‌باشد که خود ناشی از جاذبه های اقتصادی شهر کرمان مانند (دسترسی به شغل بهتر و افزایش درآمد) و دافعه های اقتصادی شهرها و روستاهای اطراف (درآمد کم، دسترسی به امکانات) و دافعه های اجتماعی – فرهنگی در محل سکونت قبلی (پایین بودن ارزش کار و فراهم نبودن زمینه برای پیشرفت)، بوده است و در نهایت باعث حاکم شدن فرهنگ فقر در این محلات و به تبع آن موجب بروز انواع ناهنجاری‌های شهری (اشتغال افراد حاشیه نشین در مشاغل کاذب، وجود ساخت و سازهای غیر مجاز، افزایش جرم و جنایت، اثرات نامطلوب فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، آلودگی محیط زیست شهری و غیره) شده است.

- شیبانی امین و غلامی، اسكان غيررسمي علل، پيامدها و راه حل ها مورد مطالعه : شيرآباد زاهدان، 1390.

ناحيه شيرآباد زاهدان نمون هي كاملي از اين نوع سكون تگاههاست. تحليل داده هاي تحقيق نشان م يدهد كه در به وجود آوردن پديده ي اسكان غير رسمي در شيرآباد، عواملي ا زجمله مهاجرپذيري بالاي شهر زاهدان و اسكان تعداد زيادي از مهاجران تهيدست دراين ناحيه كه عمدتاً ناشي از اقتصاد سياسي فضاست مؤثر م ي باش د. به علاوه اين پديده به نوبه خود، پيامدهاي كالبدي و اجتماعي - اقتصادي بسيار ن امطلوبي را در ناحيه شيرآباد ايجاد كرده است . بدين ترتيب كه 89 درصد ساكنان شيرآباد را مهاجران تشكيل مي دهند و تقريباً تمامي آن ها افراد و خانوارهاي فقير روستايي هستند. نرخ بالاي زا د و ولد، بالا بودن بعد خانوار، جوان يجمعيت، بي سوادي و كم سوادي، بيكاري، درآم دناچيز، پرداختن به انواع مشاغل انگلي و كاذب از يك طرف و وضعيت اسفبار محيط فيزيكي مانند مسكن نامناسب، فقدان بهداشت، فقدان تأسيسات و تجهيزات زير بنايي و خدمات شهري، از سويي ديگر آلودگي چش مانداز از يك ناحيه ي شهري (شيرآباد) را به نمايش مي گذارند.

روش تحقیق:

روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی تحلیلی است که با توجه به هدف خود که سنجش کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیررسمی شهر قدس می باشد می تواند در زمره پژوهش های کاربردی قرار گیرد. روش تحلیل در این پژوهش تحلیل یکپارچه تاپسیس می باشد که سعی دارد تا با استفاده از این روش به ارزیابی وضعیت کیفیت زندگی در این سکونتگاه ها از نگاه ساکنین اقدام نماید، به این طریق که با استفاده از ابزار پرسشنامه و نیز شاخص های استخراج شده از فصل دوم نظر ساکنین را در خصوص شاخص های کیفیت زندگی در محدوده مورد مطالعه جمع آوری نماید و با استفاده از تحلیل یکپارچه تاپسیس، این شاخص ها را ارزیابی نماید.

 

تعریف واژه های کلیدی و اصطلاحات فنی و تخصصی:

 شهر چیست؟

مفهوم شهر از دیدگاه های مختلفی قابل تعریف است. از دیدگاه تاریخی، شهر در قدیم وظایف و خدماتی را انجام می داده و عملکرد آن حقوق، مزایا و برتری هایی را برای آن ایجاد می نموده است و به خاطر این امکانات درست در نقطه مقابل روستا قرار میگرفته است.

  • از دیدگاه اجتماعی، شهر را می توان سکونتگاه دائمی، انبوه و نسبتاً بزرگی برای افرادی که از نظر اجتماعی نا همگون هستند تعریف کرد.
  • از دیدگاه اقتصادی، شهر زیستگاه ساکنانی است که در درجه اول از راه بازرگانی و نه کشاورزی زندگی می کنند. تنوع اقتصادی از دیگر ویژگی های شهر است و بر دو پایه استوار است اول بر پایه وجود املاکی که به صورت سرمایه داری اداره می شوند و دوم بر پایه وجود بازار به مثابه مکان مبادله ثروت.
  • از دیدگاه آماری، بایستی فرقی عددی بین روستا و شهر معین باشد. اما در کشورهای مختلف اعداد متفاوتی برای تعریف شهر ارائه شده است. این اختلاف عددی جمعیت نشان می دهد که مفهوم شهر بر حسب نوع کشور، وضع جغرافیایی منطقه، سطح معیشت و درجه اقتصاد فرق می کند به طوری که نمی توان عددی ثابت را برای شهر شدن روستا تعیین کرد.
  • از دیدگاه معیشت، شهر دارای انواع معیشت خاص خود است. کار کشت مشغله اصلی شهر را تشکیل نمی دهد.
  • از دیدگاه جغرافیایی، عوامل مشخص کننده شهر موقع جغرافیایی و مقر و مکان شهر است و شهر فضای پویایی، رفت و آمد و حرکت انسان است(حبیب، 1384: 4).

بافت شهری

منظور از بافت شهری سنتزی است از تمام اجرای کالبدی. بافت شهری یک کل ارگانیک است که در سطوح وضوح متمایز قابل مشاهده است در کلی ترین سطح بافت را می توان سازمان خیابان ها و بلوک ها توصیف کرد(Kropf,1996: 14) و به طور خلاصه می توان بافت شهری را "حالات مختلف همجواری و فضاهای پرو خالی در ترکیبات مختلف و همچنین نحوه ی قطعه بندی اراضی مشخص کننده( حبیب،1384: 3) دانست.

بافت شهر عبارت است از دانه بندی و درهم تنیدگی فضاها و عناصر شهر که به تبع ویژگی های محیط طبیعی به ویژه توپوگرافی و  اقلیم در محدوده شهر یعنی بلوک ها و محله های شهری بطور فشرده یا گسترده و با نظمی خاصی جایگزین شده است(توسلی، 1379: 85).

 توسعه پایدار

بیش از ۵۰ تعریف متفاوت از توسعه پایدار تاکنون در سرتاسر جهان ارایه شده که بررسی تمامی آنها می تواند موضوع پژوهش های دیگری باشد. مشهورترین تعریف از توسعه پایدار توسط «گروهالم برانتلند» نخست وزیر نروژ در کمیسیون جهانی توسعه و محیط زیست WCED در سال ۱۹۸۷ و در گزارشی تحت عنوان "آینده مشترک ما" منتشر شد که چنین است : توسعه ای که نیازهای نسل امروز را بدون ازبین بردن توانایی نسل های آینده در برطرف کردن نیازهایشان برآورده می کند."

 پایداری زیست محیطی(اکولوژیکی)

یعنی حفظ سرمایه طبیعی، البته هدف از حفظ سرمایه طبیعی تداوم رفاه انسانی است. انسان باید بفهمد که می‌بایست در چارچوب محدودیتهای محیط زیست بیوفیزیکی زندگی کند. سرمایه طبیعی باید حفظ شود زیرا هم تامین کننده منابع است و هم صندوق ذخیره مواد زاید و این به معنای حفظ اندازه زیر نظام اقتصاد انسانی (جمعیت ضربدر مصرف در هر سطحی از تکنولوژی) در محدوده کل اکوسیستمی است که این سیستم به آن وابسته است. پایداری زیست محیطی نیازمند مصرف پایدار توسط یک جمعیت پایدار است.

کیفیت زندگی

کلمه کیفیت در لغت به لاتین Qual به معنی چیزی و چه و Quality به مفهوم چگونگی استخراج است و از نظر لغوی به معنای شرایط و چگونگی زندگی است. کیفیت زندگی مفهومی چندوجهی، نسبی، و متأثر از زمان، مکان و ارزش های فردی و اجتماعی است که از یک سو، ابعاد عینی و بیرونی و از سوی دیگر، ابعاد ذهنی و درونی دارد(رضوانی،منصوریان،1386: 4). از این رو، ارائه تعریفی جامع برای آن آسان نیست.

بطور کلی مفهوم کیفیت به درجه برتری و رجحان یک ویژگی اشاره دارد در حالی که مفهوم کیفیت زندگی برای افراد مختلف معانی متفاوتی به همراه دارد، به عنوان نمونه برای کسی بیانگر میزان شادی و برای دیگری بیانگر شرایط اقتصادی، سلامتی، تحصیلی و امنیت باشد. به همین دلیل بسیاری از محققین معتقدند " کیفیت زندگی بسیار گسترده تر از آن است که بتوان آن را تشریح کرد(Daisy DaS,2007: 13). از سوی دیگر کیفیت زندگی را " دارا بودن منابع ضروری برای نیازها، خواسته ها و امیال، شرکت در فعالیت ها، توانمندی، توسعه فردی، خودباوری و مقایسه بین خود و دیگران " تعریف شده است(Bowling,1997: 12). کین کیفیت زندگی را سنجش میزان توانایی شهروندان برای دستیابی به مراقبت بهداشتی، مسکن، مراقبت از کودکان، امنیت عمومی و آموزشی کافی و مناسب، تعریف می کند(Kline,2001: 13). از نظر سازمان جهانی بهداشت نیز کیفیت زندگی این گونه تعریف شده که " ادراک فردی از شرایط زندگی شان در ارتباط با فرهنگ و سیستم ارزشی که در آن زندگی کرده و در ارتباط با اهداف، انتظارات، استانداردها (van Kample et al,2003:17).

کیفیت زندگی عبارت است از: ساختاری چندبعدی شامل قلمروهای مادی، احساسی، روانی، اجتماعی، و رفتاری. از نظر  هاگرتی و همکاران(2001) کیفیت زندگی اصطلاحی است که بر کیفیت کلی زندگی افراد و نه فقط بر برخی از  قلمروهای زندگی دلالت می کند؛ و از این رو، اگر کیفیت زندگی به اجزای مختلف تقسیم شود، باید اجزای آن در مجموع یک ساختار کلی به نام کیفیت زندگی را نمایش دهند.

 کیفیت مکان

مفهوم کیفیت مکان، نزدیکی زیادی با مفاهیمی مانند زیست پذیری و پایداری دارد. این مفهوم از جمله اهداف عملیاتی شناخته شده در حوزه برنامه ریزی شهری محسوب می شود که در آن ابعاد توسعه اقتصادی، حفاظت زیست محیطی و برابری اجتماعی ترکیب می شوند. رشته هایی مانند بهداشت/ سلامت عمومی، روان شناسی، اقتصاد و جامعه شناسی ابزارها و روش هایی برای مطالعه کیفیت زندگی فردی یا گروهی تدابیر کرده اند. در مقابل، بسیاری از برنامه ریزان شهری و جغرافیدانان، همان گونه که در مورد زیست پذیری نیز عنوان شد، در تحلیل کیفیت مکان به تخصصی دست یافته اند. از دید برنامه ریزان، کیفیت مکان تا حد زیادی به طور مستقیم در ارتباط با ویژگی های بنیادی کیفیت زندگی است و بازیگران محلی، نقش عمده ای در ارتقاء کیفیت مکان بازی می کنند(Andrews.2001: 202-203).

 حاشیه نشینی

اصطلاحات و واژه های متعددی در سطح جهان برای حاشیه نشینی از سوی صاحب نظران به کار برده شده است همین امر نشان می دهد که تعریف و محدوده حاشیه نشینی از کشوری به کشور دیگر متفاوت می باشد گذشته از این، سکونت گاههای غیررسمی، سکونت گاههای خودرو، سکونت گاه های عدوانی، سکونت گاه های حاشیه ای، اجتماعی آلونکی، زاغه نشینی حلبی آبادها، اسکان نابهنجار مفاهیمی هستند که در ارتباط با حاشیه نشینی شهری به کار برده شده اند.

حاشیه نشینی ناظر بر محل اسکان بخشی از جمعیت شهری در جهان سوم است که خارج از بازار رسمی زمین و مسکن و بر پایه قواعد و اصول های خاص خود به دست ساکنان این گونه مکان های ساخته شده است(پیران و همکاران، 1381 : 13).

حاشیه نشینی شهری خانوارها و افرادی را شامل می شود که در محدوده اقتصادی و اجتماعی شهر ساکن شده اند، ولی جذب اقتصاد و اجتماعی شهری نشده اند و در حاشیه فعالیت های زندگی مردم شهرنشین قرار دارند (حاج یوسفی، 1381: 14).

حاشیه به نوعی شیوه زندگی اطلاق می شود که نسبت به سه شیوه رایج زندگی یعنی شهری، روستایی، عشایری متفاوت بوده و با ویژگیهای اقتصادی و اجتماعی مخصوص به خود، بافت فیزیکی معینی را به وجود می آورد (حسین زاد دلیر، 1370: 125).

حاشیه نشین به کسی گفته می شود که در شهر سکونت دارد ولی به علل گوناگون نتوانسته است جذب نظام اقتصادی شهر شده و از خدمات شهری استفاده نماید(درکوش، 1367: 36).

مناطق حاشیه نشین منطقه ای از شهر است که واحدهای مسکونی رو به ویران، فرسوده و تجهیزات ناقص داشته و فرهنگ فقر، جدایی گزینی توده ای مردم روستایی از جامعه شهری، گوشه گیری و انزوا بر آنها غلبه یافته است (شکویی، 1354 :1).

روش ها و ابزار گرد آوری, تجزیه و تحلیل داده ها:

اطلاعات مورد نیاز برای دستیابی به هدف های مورد نظر به صورت روش هایی که در ذیل به آنها اشاره می شود، گردآوری می شوند:

الف. روش اسنادی و كتابخانه ای:  شاید بتوان گفت که گام اول در انواع تحقیقات کنکاش مفهومی است، به این معنا که ابتدا سعی می گردد تا با مراجعه به منابع موجود در زمینه مورد مطالعه مفاهیم پایه مرتبط با موضوع را درک نموده و با انواع روش ها و تکنیک هایی که در این گونه مطالعات مورد استفاده قرارگرفته است آشنا شد. جهت انجام این تحقیق ابتدا با مراجعه به منابع مختلف  كتابخانه ای، دیدگاه هایی پیرامون مباحث نظری، روش ها و تکنیک های مختلف و همچنین مباحثی در رابطه با ویژگی های طبیعی و انسانی منطقه، که در این تحقیق مورد نیاز بود به دست آمد.

ب. مطالعات میدانی: برای دستیابی به اهداف مورد نظر از این تحقیق، به دلیل اینکه داده های مورد استفاده در قسمت های تجزیه و تحلیل قدیمی بوده و نیاز به بروز کردن اطلاعات بوده است، از روش تکمیل پرسشنامه و مصاحبه  به صورت حضوری استفاده شده است. ضمن اینکه از آنجایی که موضوع تحقیق سکونتگاه های غیررسمی است می توان گفت که مردم جزء اصلی این نوع برنامه ریزی می باشند که مرد عادی و معمولی،کارشناسان،مسئولین و اساتید دانشگاه جزء این مجموعه هستند. لذا به همین دلیل سعی گردید تا به وسیله پرسشنامه و همچنین مصاحبه حضوری با این جامعه بزرگ ارتباط برقرار گردد و با استفاده از نظرات آنها به اطلاعات جدیدتر و پرکاربردتری دست یافت.

تجزیه و تحلیل اطلاعات

تجزیه و تحلیل داده ها فرایندی چند مرحله ای است که طی آن داده هایی که از طریق به کارگیری ابزار های جمع آوری از طریق پرسشنامه جمع آوری شده اند خلاصه، کدبندی و دسته بندی شده و در نهایت پردازش می شوند تا زمینه برقراری انواع ارتباط و تحلیل ها بین آنها به منظور آزمون فرضیه ها فراهم آید (آسایش، 1381،  196).جهت بررسی روایی و پایایی پرسشنامه از روش ضریب آلفای کرونباخ در فضای spss استفاده شده است.

مهمترین ابزار و نرم افزارهایی که در تحلیل داده ها در این پژوهش مورد استفاده قرار  گرفته اند نرم افزارهای Arc Gis، Spss می باشند که از نرم افزار spss  در جهت تحلیل پرسشنامه ها و در قسمت تولید و استخراج نقشه نیز از نرم افزار Arc gis استفاده گردیده است

پس از جمع آوری اطلاعات از طریق منابع و اسناد کتابخانه ای و نیز مصاحبه و توزیع پرسشنامه در میان ساکنین در این گام از پژوهش وارد تجزیه و تحلیل اطلاعات بدست آمده گردیده ایم.روش اصلی تجزیه و تحلیل اطلاعات در این قسمت، روش تجزیه و تحلیل تاپسیس می باشد.

الگوريتم تاپسيس به عنوان يک تکنيک تصميم گيري چند شاخصه جبراني بسيار قوي براي اولويت بندي گزينه ها از طريق شبيه نمودن به جواب ايده آل مي باشد که به تکنيک وزن دهي, حساسيت بسيار کمي داشته و پاسخ هاي حاصل از آن, تغيير عميقي نمي کند. در اين روش, گزينه ي انتخاب شده مي بايد کوتاه ترين فاصله را از جواب ايده آل و دورترين فاصله را از ناکارآمدترين جواب داشته باشد.

1- كمّي كردن و بي‌مقياس سازي ماتريس تصميم (N) : براي بي‌مقياس‌سازي، از بي‌مقياس‌سازي نورم استفاده مي‌شود.

2- به دست آوردن ماتريس بي‌مقياس موزون (V) : ماتريس بي‌مقياس شده (N) را در ماتريس قطري وزن‌ها  ضرب مي‌كنيمراحل TOPSIS.

3- تعيين راه‌حل ايده‌آل مثبت و راه‌حل ايده‌آل منفي: راه‌حل ايده‌آل مثبت و ايده‌آل منفي، به صورت زير تعريف مي‌شوند:

راه‌حل ايده‌آل مثبت : بردار بهترين مقادير هر شاخص ماتريس

راه‌حل ايده‌آل منفي:  بردار بدترين مقادير هر شاخص ماتريس

«بهترين مقدار» براي شاخص‌هاي مثبت، بزرگ‌ترين مقدار تخصیص یافته به آن شاخص به ازای گزینه های مختلف در ماتریس بی مقیاس موزون است و براي شاخص‌هاي منفي، كوچك‌ترين مقدار تخصیص  یافته است.  به هنگام تعیین راه حل ابده آل منفی  این رابطه برعکس می شود.

4- به دست آوردن ميزان فاصله‌ي هرگزينه تا ايده‌آل‌هاي مثبت و منفي:

برای محاسبه فاصله می توان از فاصله اقلیدسی یا متعامد استفاده کرد. فاصله‌ي اقليدسي هر گزينه تا ايده‌آل مثبت و فاصله‌ي هر گزينه تا ايده‌آل منفي ، براساس فرمول‌هاي زير حساب مي‌شود

5- تعيين ضرایب نزدیکی (CL*) يك گزينه به راه‌حل ايده‌آل:

6- رتبه‌بندي گزينه‌ها: هر گزينه‌اي كه CL آن بزرگ‌تر باشد، بهتر است.

 

موضوع پایان نامه شهرسازی و معماری (قسمت اول)

موضوع پایان نامه شهرسازی و معماری (قسمت دوم )

دانلود رایگان مطالب دانشگاهی

اگر برای هریک ا